Komplementarne a nie konkurencyjne

Za takie należy uznać ośrodki grodowe w Gnieźnie, Poznaniu czy na Lednicy w czasach formowania się Państwa Polskiego przed dziesięcioma wiekami. A który gród był najważniejszy?

Historycy i archeolodzy od dłuższego czasu spierają się w tej materii, natomiast dopóki trwają badania archeologiczne na Ostrowie Tumskim, na Ostrowie Lednickim i w okolicach Wzgórza Lecha trudno jednoznacznie określić, który z nich był priorytetowy. Pewne jest natomiast jedno – stołeczność przed 1000 lat to zupełnie inna stołeczność niż ta rozumiana obecnie.

Roli Gniezna w kształtowaniu się państwowości polskiej poświęcona była konferencja prasowa, która odbyła się w dniu 22 października br. podczas Międzynarodowych Targów Turystycznych Tour Salon w Poznaniu. Organizatorem konferencji było Starostwo Powiatowe w Gnieźnie.

Na temat miejsca stacjonowania „nomadycznej” monarchii Pierwszych Piastów (Poznań - Lednica – Gniezno) mówił prof. zw. dr hab. Jerzy Strzelczyk. Profesor bardzo trafnie, jak się wydaje, zdefiniował rolę i znaczenie ówczesnych ośrodków grodowych uznając je bardziej za komplementarne niż konkurencyjne. Specyfiką bowiem piastowskiej władzy książęcej było przemieszczanie się świty po różnych grodach. Profesor J. Strzelczyk przedstawił zarówno fakty przemawiające za „stołecznością” Gniezna, jak i Poznania. Uznał równocześnie niebagatelną rolę Gniezna na przełomie X i XI wieku, zaznaczając jednocześnie, iż ta świetność dość szybko jednak przeminęła.

O jakże ważnej roli Ostrowa Lednickiego mówił natomiast prof. zw. dr hab. Andrzej M. Wyrwa, który zauważył, że często poddaje się pod ocenę rolę dwóch ośrodków Gniezna i Poznania, zapominając jednocześnie o znaczącej roli Lednicy. Profesor A. Wyrwa wskazał na bardzo ważny czynnik mający znaczenie w tamtych czasach, a mianowicie na istotną lokalizację i uwarunkowania obronne Ostrowa Lednickiego. Na temat Lednicy wypowiedź dyrektora Muzeum prof. A. Wyrwy uzupełnił Jacek Wrzesiński, kierownik pracowni Grodu w Grzybowie, który omówił współczesną edukacyjną rolę Ostrowa Lednickiego.

Na znaczącą rolę muzeów w kształtowaniu świadomości patriotycznej młodego pokolenia wskazywał Dyrektor Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie Gerard Radecki. Dyrektor przedstawił plany szerokiej modernizacji i przebudowy istniejącego obiektu na miarę obecnego wieku.

Podsumowując wszystkie wypowiedzi zaproszonych gości Dyrektor Wydziału Promocji i Rozwoju Starostwa Powiatowego w Gnieźnie, Agnieszka Rzempała – Chmielewska wyjaśniła intencję organizatora zorganizowania niniejszej konferencji prasowej. Uznała, że osoby odpowiedzialne za promocje w poszczególnych jednostkach samorządu powinny czerpać wiedzę od naukowców – historyków i archeologów, i wykorzystywać ją do budowania wspólnej strategii marketingowej regionu. Samorząd Powiatu Gnieźnieńskiego deklaruje otwartość na współpracę z każdym zainteresowanym podmiotem (samorządowym, naukowym czy też branżowym) do budowania wspólnej oferty promocyjnej regionu dt. początków państwowości polskiej.

Warto zauważyć, że województwo wielkopolskie jako jedyny region w kraju posiada unikatowy walor, wyróżniający go spośród innych regionów, jakimi są początki państwowości polskiej. To właśnie tutaj na prastarej polskiej ziemi zrodziło się przed ponad dziesięcioma wiekami Państwo Polskie.

Ogólnopolskie doniesienia medialne na temat różnego rodzaju przypuszczeń, gdzie był najstarszy gród, a tym samym gdzie była stolica Państwa Polan pokazuje jednak nasz region jako niezorganizowany, czy wręcz skłócony co do historii przodków. Wzajemne prześciganie się na odkrycia nic nie daje, wręcz odwrotnie – nastawia wrogo poszczególne jednostki i podmioty wobec siebie. Celem podejmowanych działań przez różne podmioty powinno być wykreowanie województwa na zewnątrz – przede wszystkim w kraju (ale również i poza jego granicami), jako regionu, do którego każdy szanujący się Polak powinien przyjechać, aby poznać swój rodowód. Oferta regionu w tym zakresie przy stworzeniu gotowego produktu mogłaby również być dużą zachętą do odwiedzin Wielkopolski przez turystę zagranicznego. Należałoby połączyć siły i możliwości samorządów z terenu Wielkopolski, ośrodków naukowych oraz podmiotów prywatnych sektora turystyki do stworzenia jednej wspólnej przemyślanej strategii działania.

Jak zauważyła Dyrektor Wydziału Promocji i Rozwoju gnieźnieńskiego starostwa, warto byłoby zaniechać prześcigania się, głównie za pośrednictwem mediów, na ilość i rangę odkryć archeologicznych oraz dowodzenia wyższości i znaczenia poszczególnych miejscowości w temacie stołeczności wczesnopiastowskiej, gdyż działania te wprowadzają u przeciętnego turysty mętlik w głowie. Może lepiej byłoby wykorzystać efekty prowadzonych obecnie badań naukowych do zbogacenia wspólnej oferty turystycznej regionu?

Warto w tym miejscu przypomnieć, że na terenie Powiatu Gnieźnieńskiego znajdują się aż dwa polskie pomniki historii, uznane za szczególnie wartościowe dla kultury narodowej. Są nimi Katedra p.w. Wniebowzięcia NMP i św. Wojciecha w Gnieźnie oraz wyspa Ostrów Lednicki.

W czerwcu 2007 roku gnieźnieńskie Wzgórze Lecha (na którym posadowiona jest katedra gnieźnieńska) zostało ponadto wpisane na Listę Dziedzictwa Europejskiego przygotowywaną przez kraje członkowskie Unii Europejskiej. Wzgórze Lecha (jako jedno z czterech miejsc w Polsce) zostało zaproponowane do wpisania na listę przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego K.M. Ujazdowskiego i przedstawione Ministrowi Kultury i Komunikacji Francji. Lista utworzyła swoistą mapę miejsc i obiektów istotnych dla tożsamości europejskiej i przez to wzmacniających tę tożsamość.

Agnieszka Rzempała - Chmielewska


Do pobrania: