Podsumowanie badań w nowaszyckich lasach

Doły istniejące w lasach na południe od miejscowości Mielno najprawdopodobniej powstały w 1942 roku w celu pochowania pomordowanych pacjentów szpitala psychiatrycznego w Gnieźnie. Mało prawdopodobne wydaje się powstanie tych wykopów w związku z jakąś inną działalnością ludzką.

Na podstawie wywiadów z leśniczymi można stwierdzić, że tego typu wykopy nie są związane z żadnymi pracami związanymi z gospodarką leśną. Takie są wnioski badań, które na zlecenie Starostwa Powiatowego w Gnieźnie, prowadzili we wrześniu tego roku archeolodzy z Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie.

W badanych wykopach nie znaleziono jednak ludzkich szczątków, prawdopodobnie z powodu rozkazu Heinricha Himmlera z maja 1943 roku: ,,pozbyć się prochów w taki sposób, aby w przyszłości nigdy nie dostarczyły informacji co do liczby zgładzonych’’. Według dostępnych danych można jednak szacować, że w szpitalu Dziekanka w okresie od 7 grudnia 1939 do 12 stycznia 1940 wymordowano 1044 osoby, natomiast w czerwcu i lipcu kolejnych 158. Według powojennych ustaleń prokuratora Mariana Kaczmarka ogółem od października 1939 do sierpnia 1941 r. na terenie Wielkopolski rozstrzelano, zagazowano w specjalnych samochodach oraz uśmiercono zastrzykami luminalu 4135 pacjentów szpitali dla psychicznie chorych.

Zbrodnie dokonywane na pacjentach szpitali psychiatrycznych realizowane były w ramach tzw. Akcji ,,T-4’’, którą nazistowscy funkcjonariusze określali mianem ,,eutanazji’’. Jej celem była eliminacja ludzi określanych jako ,,niezdolnych do współżycia społecznego wiodących żywot niegodny życia’’.

Gnieźnieńskie starostwo będzie kontynuowało badania związane z mordami pacjentów. Jak powiedział podczas konferencji prasowej starosta Krzysztof Ostrowski, przeprowadzone zostaną podobne badania w lasach czerniejewskich, gdyż ze względu na zeznania świadków istnieje podejrzenie, że również tam grzebane były ciała, zorganizowana zostanie konferencja naukowa oraz wydana książka.

Starosta podziękował również osobom społecznie zaangażowanym w wyjaśnienie kwestii mogił pacjentów: dziennikarzowi Karolowi Soberskiemu, dyrektorowi wydziału Spraw Obywatelskich Starostwa Powiatowego Markowi Kosmali oraz mieszkańcowi Czerniejewa Szczepanowi Kropaczewskiemu.